Wstęp Celem pracy była ocena wpływu chinaprilu na szyjno-udową prędkość fali tętna (PWV), lepkość krwi (WBV), stres ścinający w aorcie wstępującej i tętnicy szyjnej wspólnej oraz stężenie w osoczu prometaloproteinazy- 1 (proMMP-1) i jej inhibitora (TIMP-1) u pacjentów z pierwotnym nadciśnieniem tętniczym (NT). Materiał i metody U 55 chorych w wieku 52,8 ± 13,8 roku, z 1 lub 2 stopniem NT stosowano chinapril w dawce początkowej 10 mg/d. Następnie w razie braku kontroli ciśnienia (> 140/90 mm Hg) zwiększano ją na kolejnych wizytach, maksymalnie do 40 mg/d. w 3. miesiącu. Wyjściowo, po 3 i 6 miesiącach mierzono PWV, WBV, oznaczono proMMP-1 i TIMP-1. Wartość stresu ścinającego w aorcie wstępującej i w tętnicy szyjnej wspólnej wyliczono z WBV, wymiaru wewnętrznego naczynia oraz prędkości przepływu krwi w badaniu USG tętnic. Wyniki Po 6 miesiącach stosowania chinaprilu ciśnienie tętnicze obniżyło się z 155,6/92,0 do 135,9/82,9 mm Hg, p < 0,001, a PWV z 10,35 m/s do 9,64 ms, p < 0,001, WBV z 5,14 cP do 4,86 cP, p < 0,05 i TIPM-1 z 111,0 ng/ml do 94,1 ng/ml, p < 0,001. Natomiast zwiększyły się: prędkość maksymalna przepływu krwi (Vmax) w aorcie wstępującej z 127,1cm/s do 131,3 cm/s, p < 0,05 i w tętnicy szyjnej wspólnej z 69,9 cm/s do 78,4 cm/s, p < 0,05 i stres ścinający w tętnicy szyjnej z 22,2 dyna/cm2 do 24,7 dyna/cm2, p < 0,05. Wartość PWV dodatnio korelowała z TIMP-1, a ujemnie z Vmax w aorcie i tętnicy szyjnej oraz stresem ścinającym w tętnicy szyjnej. Wnioski Chinapril u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym poprawia własności reologiczne krwi i zmniejsza sztywność tętnic, przez hamowanie metabolizmu kolagenu. Korzystny wpływ leku na sztywność tętnic wynika ze zwiększania sił stresu ścinającego w tętnicach.
Background to analyze the influence of quinapril on aortic PWV, whole blood viscosity (WBV), shear stress in the ascending aorta (AA) and in the common carotid artery (CCA), prometaloproteinase-1 (proMMP-1) and its tissue inhibitor (TIMP-1) plasma concentration in patients with essential arterial hypertension (HT). Material and methods 55 patients, aged 52.8 ± 13.8 yrs. with HT 1 and 2 st. were treated with quinapril 10 mg/d. If BP was above 140/90 mmHg the dose of quinapril was increased up to 40 mg/d. at 3 month visit. At baseline and then after 3 and 6 months of treatment PWV, WBV, proMMP-1 and TIMP-1 were determined. Shear stress in AA and (CCA) was calculated from WBV, internal vessel diameter and blood flow velocity (Vmax) measured ultrasonographically. Results After 6 months treatment with quinapril significant decrease was observed in BP (155.6/92.0 mm Hg vs. 135.9/82.9 mm Hg, p < 0.001), PWV (10.35 m/s vs. 9.64 ms, p < 0.001), WBV (5.14 cP vs. 4.86 cP, p < 0.05) and TIMP-1 (111.0 ng/ml vs. 94.1 ng/ml, p < 0.001). In the same period increased: Vmax in AA (127.1 cm/s vs. 131.3 cm/s, p < 0.05, Vmax in CCA (69.9 cm/s vs. 78.4 cm/s, p < 0.05), shear stress in CCA (22.2 dyne/cm2 vs. 24.7 dyne/cm2, p < 0.05 ). Significant positive correlation was observed between PWV and TIMP-1, and negative correlations between PWV and Vmax in AA, PWV and Vmax in CCA, as well as PWV and shear stress in CCA. Conclusions Quinapril improves blood rheology and reduces arterial stiffness by inhibition of collagen metabolism. The effect on arterial stiffness seems to be secondary to increase of arterial shear stress.